Een mens van wol en woorden, in haar tuinkamer, alleen. Dat is even raar! Een wens, dat wel. Eén die met veel achterstallig onderhoud in huis en tuin niet dagelijks vervuld wordt. Maar toch. Waar te beginnen? Iets nieuws, of juist een verwaarloosd werk tevoorschijn halen? Als ik dat doe, blijkt "t niet altijd meer te kloppen: het pakt niet meer. Weg dus. Ander werk raakt ineens wel en brengt spannende of mooie uren in het afmaken. Zo ook: te midden van al het opruimen, trof ik ineens deze Singer trapnaaimachine aan. Op marktplaats. Dierbaar jeugdsentiment!

Singer Jeugdsentiment. Mijn grootvader Rein Licht, geboren in 1900, was de zoon van een kleermaker en zelf werd hij ook kleermaker. In 1927 trouwde hij met Dirkje Peters, na een paar jaar verhuisden ze naar de Brugweg 9 in Velp. Daar stond in zijn kleermakerij een trapnaaimachine, waarop hij, met zijn twee knechten, kostuums voor heren, mantelpakjes voor dames en mantels voor beide naaide tot 1970. Opa Licht was een bescheiden vakman, die trots was op wat hij maakte. Dat bewonderde ik in hem. Mijn Singer staat nu voor het raam te pronken. Naaien doet "ie nog, heeft er zelfs wel zin in. Maar ik ben aan het hannesen met de spanning, aan de onderkant van de proeflap staat een egel van garen overeind. Wie helpt me dit oplossen? Heb je ervaring met dit oude model, EB 332632? Dan kan ik een jurk naaien!

Jurk naaien?! Ik dacht dat je viltte, spon? Ja, klopt. Maar de afgelopen tijd heb ik mezelf erg vermaakt met het kijken van de Engelse tv serie "The Victorian Farm". Een voorloper van "The Edwardian Farm" die momenteel op BBC2 wordt uitgezonden op de woensdagavonden om 21.00 uur. Een genot voor wie geïnteresseerd is in levende geschiedenis, ambacht, het landleven. Twee archeologen en een historica leven een jaar lang het leven op een Engelse boerderij, alles belevend wat daarbij een rol speelt. Koken, eten, dieren verzorgen en groot brengen, het land bewerken, voorraden voor de winter aanleggen, honing slingeren, vrije tijd, droge lippen, maandelijkse dameskwesties. Alles komt voorbij. Leerzaam, intrigerend en vermakelijk. Ook een mooie jurk naaien, samen met een kleermaker, op een Singer trapnaaimachine model rond 1850. Van dit model werden er rond 1850 500.000 per jaar verkocht in de UK! Super, om er een in mijn werkplaats te hebben staan voor naaiklusjes. Ook nieuwsgierig? Op Youtube vind je de aflevering als je zoekt naar Victorian Farm 27/36 en 28/36. Pas op, het is verslavend!

Klein geluk. Wie wel eens in de tuin gewandeld heeft, die mijn website kan zijn, is het al tegengekomen: klein geluk. Verhalen vertellen, zoals ik doe in mijn lessen of brieven. En bezig zijn met wol: het valt bij mij onder Klein Geluk. Waar mee je in moeilijke tijden toch momenten kunt creëren, waarin je tot jezelf te kunt komen. Ik investeer deze maanden in Klein Geluk en deel dat deels met jullie in deze brief. Met groter werk, viltend, ben ik wel bezig. Maar dat zijn nog ongeboren kinderen en ongeboren
kinderen blijven nog even bij de moeder! Daarom in deze brief de naaimachien, wat tips, een breipatroon, een stukje in Educare en de actie van Vlinder4 u. Lees maar verder!

 Vlinder4u is een actie van Adriënne Baars. Kijk gauw op www.vlinder4u.blogspot.com en laat je verrassen door deze vorm van Klein Geluk. Adriënne maakt de wereld graag kleuriger en vindt het fijn om met een inspirerende vlinder aandacht te geven aan iemand die dat nodig heeft. Ik kon haar helpen, door vlinders te verven en het haar ook te leren. Op het blog zie je bij dag 16, 21 en 34 hoe ze vlinders verft met Landscapes dye. Je kunt die leuke vlinders ook bestellen e/o kopen via haar webwinkel. Je kent vast ook wel iemand die wat extra aandacht nodig heeft.
 Je kunt een abonnement nemen op de nieuwsbrief van natuurfotograaf Adri de Groot op www.vogeldagboek.nl. Dan ontvang je regelmatig prachtige foto‟s met uitleg in je mailbox. Veel vogels. Leerzaam en mooi!
 Je kunt ook je jurk niet zelf naaien (op een oude of nieuwe naaimachine), maar jezelf de stress besparen en een afspraak maken met Heidy Wierenga uit Gieten van Heidy‟s Couture. Deze zeer
ervaren coupeuse tovert een voor mij uit Hongkong meegenomen zijden lap om tot een zalige nachtpon. Niks lekkerder dan zijde op je huid. www.heidy-couture.nl

Polswarmers. Ik heb nooit vermoed, dat een eenvoudig opgepikt idee zo aan zou kunnen slaan. Er zijn heel wat polswarmers gebreid, de afgelopen tijd. Wat leuk, om dat te zien per gemailde foto of live! Ik ben dus niet de enige, die geniet van een klein, overzichtelijk en creatief handwerk. vele variaties ontstonden: met dichtgenaaide schulp als duimgat. Stoer van grove wol. Zonder schulp. Hiernaast zie je de collectie die Hanny Berenschot uit Annen breide. Van hand gesponnen en geverfde wol worden ze heel aantrekkelijk, ik denk dat er straks met Sinterklaas een paar dankbare (klein)dochters zijn!

Polswarmers kopen? Heb je geen zin om ze zelf te breien, maar wil je wel een paar originele polswarmers hebben? Siets Osinga staat in Harlingen op de kerstmarkt van 15.00- 21.00 uur. Zij heeft ze bij zich! En nog iets spannends: nekkies, een handgebreide col. Ook zo‟n patroon dat rondgaat en waar een ieder het hare mee doet. Een avond breiplezier, voor jezelf of als cadeautje. Met hand gesponnen wol of een leuke bol uit de breiwinkel. Je breit met dikke pennen, nr.10. Siets stuurde me het patroon op, heb je zin om te breien @mail me dan even, dan stuur ik je het patroon door. Ik krijg dat nu technisch niet voor elkaar in deze brief, om het op te nemen. Kijk op www.siets-o.nl voor meer info. Na surprisetijd ga ik het zelf ook proberen, zo‟n Nekkie.

Klein Textiel Project.
Als je goed kijkt naar de bovenste foto, dan zie je mutsjes liggen, naast de naaimachien. Ik zal ze hier nog eens beter laten zien. Babymutsjes. Ik kom niet veel handwerksters meer tegen die er niet op de één of andere manier tegen aan zijn gelopen. De organisatie Save The Children roept ons op te breien voor de vele baby‟s die in India ‟s winters een koud hoofdje hebben. Wat weer kan leiden tot longontsteking, jaarlijks sterven er teveel kindjes. Dat is met eenvoudige middelen terug te dringen, zoals een wollen muts. Ik vond een kaartje van Save the Children in een tijdschrift, dat denk ik tenminste want het lag ineens op de grond in mijn woonkamer. "Geef de kleintjes van India een warm welkom, brei een mutsje!" riep het me toe.

Zonder enige bijgedachte ging ik naar www.breivoorindia.nl , schreef het patroon over en ging aan de slag. Gezellig, leuk! Ik gebruikte lieve restjes wol, allemaal zelf geverfd met Landscapes dye.

Het bovenste mutsje, oranje rood, is van kamgaren met onderaan een randje van mohair dat omkrult, omdat ik alleen tricot breide met pen 3 ½ . Bovenop heb ik juist tijdens het minderen wat gespeeld met een boordsteek 1/1.

Het linker mutsje is ook in tricot gebreid maar dan met lontwol, dus met een wat dikkere pen 4. Onderaan een boordsteekje 2/2 van 3 cm. Het is een wat steviger exemplaar geworden.

Het rechtermutsje was het spannendst: ik combineerde steeds 2 draden kamgaren, zodat er een mooi kleurverloop ontstond. Omdat alle mutsjes met resten gebreid zijn, is het even inschatten hoeveel garen je nodig hebt. Veel is het niet, respectievelijk 12, 26 en 25 gram. Een echt leuk handwerk van restjes wol dus. Dat is ook wat de organisatie vraagt: gebruik wol. Dat is warm en veilig. Kunststof niet. Nog een voorwaarde: geen wit of crème, want dat betekent in India: rouw. Dat wil je niet, bij een lief kleintje. Nu liggen ze daar: 3 lieve kleine mutsen. Op 3 avonden gebreid, tijdens een film. Zolang duurde het precies. Ik voelde me er goed bij, het is erg leuk om iets te doen wat je graag doet en daar een ander mee te helpen. Iets tastbaars, niet zo anoniem als geld. Maar ja, daar wringt "m nu precies de schoen, werd me onlangs duidelijk.

In Trouw verscheen een kritisch stuk over deze actie, met als strekking: waarom mutsen sturen naar een land met een gigantische textielsector? Laat de mensen daar zelf mutsen maken/ kopen, daar zijn ze veel beter mee af, want het stimuleert de economie en zelfredzaamheid. Mijn bescheiden verweer, dat ik het goed bedoelde, werd ook aan de kant geveegd: als je het goed bedoelt, moet je ook iets doen waar je deze mensen werkelijk mee helpt. En ze niet onze spullen opdringen. Nu zit ik er wat mee. Vraag me ook af: hebben ze daar wel wollen mutsen? Simpele vraag, niet? Ik weet van een uitgebreide katoen industrie. Synthetische stoffen zijn populair, maar brandgevaarlijk. En zijde, maar dat is duurder. Fantastisch is kasjmir, maar dat is voor arme mensen onbetaalbaar. In India wordt, dacht ik, schapenwol niet gebruikt. Ik ga mijn stapel Wild Fibers erop naslaan! (Ken je Wild Fibers? Een Amerikaans tijdschrift voor liefhebbers van vezels en garens, hun authentieke achtergrond. Boeiend om te lezen en mooi om te hebben. Bij Alet van www.textielwerk.nl kun je een jaarabonnement nemen. Bij haar maar ook bij mij losse nummers kopen voor €7,95/6,95). Navraag bij mensen die in India goede daden doen, leverde het volgende op: in de meeste gezinnen zijn de mannen de baas. Vraag goed na, bij Save the Children, wie die mutsjes krijgen. Want een man zal de muts verkopen en niet op het hoofdje van zijn baby zetten. Ik zal het gaan navragen.

Wat ik nu doe is het volgende: jullie krijgen hier het patroon. Als je zin hebt, brei een muts of meer! We komen hier samen voor een gezellige Mutsen Inbreng Koffie/Thee. Dan kunnen we elkaars werk bewonderen, vooral de veelzijdigheid ervan. Er is voor Save the Children geen inbrengwinkel hier in de buurt, dus samen opsturen naar de organisatie kost iedereen een klein bedragje. Mocht één van jullie een ander goed plan hebben, dat met deze mutsen zeer geholpen zou zijn: we overleggen! Want ook dichtbij kun je veel goed doen: een kinderziekenhuis? Een kindertehuis in Roemenië? Heb je contacten? Laat het me
gerust weten. Naar India zijn tot nog toe al 3783 mutsen opgestuurd, een mooi aantal, maar op miljoenen baby‟s nog niet genoeg. Vier vrouwen breien al. Doe je mee? mail me. Dan spreken we samen een datum af voor de Mutsen Koffie/thee met een kransje. Mijn voorstel: woensdag 15 december rond 15.00 uur.

En dan nu het patroon: zet 56 steken op met pennen 3 ½ - 5. Dat geeft een babymaat tot ongeveer 1 jaar. Brei 3 cm boordsteek 1/1 of 2/2 ( 1 recht/ 1 averecht of 2 recht/ 2 averecht). Dan 10 cm gewoon tricotsteek. Je kunt ook de 13 cm in tricot breien, dan krijg je een omkrullend randje. Of de boordsteek vervangen door een fantasiesteek. Wat je maar leuk vindt. Na 13 cm ga je minderen voor de bovenkant. In iedere rechte naald minder je, de averechte pen brei je gewoon. Eerst: 5 steken recht, 6 +7 samen breien in de rechte pen. Dan 4 st recht, 5+6 samen breien. Dan 3 st recht, 4+5 samen breien….. enzovoort, tot je nog 8 steken op de pen hebt. Door die 8 steken haal je de breidraad, zet die vast en naait het naadje naar beneden toe dicht. Bij gemiddeld breien is nu de omtrek 26 cm. langs de onderrand.
Mutsje klaar!

Schrijven. Fijn, vind ik dat! In de kinderbrief Woordjes en Wolletjes (zie onder) staat ineens een verhaal over Sam. Je weet wel, Sam mijn grote hond, die op vakantie een avontuur meemaakte met een everzwijn. Pfft! Het is goed afgelopen. Begin oktober waren Guus en ik er een week tussen uit. En ik schreef dat verhaal over Sam, zo leuk om te doen. Het is wol èn woorden, dat verzon ik ooit zelf. Maar soms sta ik er dan nog van te kijken, hoezeer dat klopt. Een ander mooi voorbeeld hiervan is een Educare. In nummer 4 van 2010 staat een bijdrage van mij (tekst) en Admar Kwant (foto‟s) over de luizendeken. Het is een inspirerend nummer. Zeg ik zonder ijdelheid. Met interessante artikelen en tips voor wie betrokken bezig is met opvoeden en onderwijs. Ik kan je dus van harte aanraden om een proefnummer te bestellen, als je dit tijdschrift nog niet kent! Op de website: www.educare.nl vind je alle info en meer.

Voor kinderen schreef ik deze herfst de kinderversie van deze brief: Woordjes en Wolletjes 1, over Kleur, Sams verhaal en meer. Werk je met kinderen? Heb je ze thuis? Ben je nieuwsgierig? Ik kan je een pdf toesturen per mail. Bij dit verhaal hoort ook een pakketje met plantaardig geverfd wolvlies, zodat je er met de viltnaald oogst mee kunt prikken: pompoentjes, eikels, enz. Er zijn er nog een paar!

Dat brengt me op het volgende: mailen via de website. Mama Luca.nl. Daar ga ik een dammetje opwerpen, het is helaas nodig. Er zijn met enige regelmaat mensen die er onbegrijpelijke berichten achterlaten (van het type lkdjnioueyojnabrnbioueytp) of onvervalst hatelijk en beledigend zijn. Dat vind ik vervelend. Dus op mijn site geen gastenboek om daar gelegenheid toe te bieden. En nu ook de vraag, om als je me een mail wilt sturen, dat gewoon via je eigen mailprogramma te doen. Lukt vast wel!

Dit was 'm, Wol & Woorden 10. Een genoegen om te schrijven. En zelf eens op een rij te zien, wat er zoal leeft in die tuinkamer in Zuidlaren. Ik wens jullie een warme en gezellige herfst, geniet van de feesten! In 2011 hoop ik weer nieuwe versies van Wol & Woorden te maken. Maar dan per seizoen: een lente, herfst, zomer en winterversie. Een beetje slower mag wel. Warme groet! Agnes
©Mama Luca, Zuidlaren, november 2010.